Sabah marşa bastınız ve motor dönmedi. İlk akla gelen akünün bittiğidir, ama sorun her zaman aküde değildir. Şarj sistemi arızalıysa yeni aldığınız akü de birkaç gün içinde boşalır. Bu yazıda akünün neden bittiğini, arızanın aküde mi şarj sisteminde mi olduğunu nasıl ayırt edeceğinizi ve aküyü nasıl uzun ömürlü kullanacağınızı anlatıyoruz.
Akü neden biter?
- Yaşlanma. Motosiklet aküleri kullanım ve bakıma göre genellikle 2 ile 4 yıl dayanır. Ömrünü dolduran akü şarj tutmaz.
- Uzun süre kullanılmama. Akü kullanılmadığında da kendiliğinden boşalır. Saat, alarm ve takip cihazı gibi sürekli akım çeken donanımlar bu süreyi kısaltır. Haftalarca yatan motosiklette akünün boşalması olağandır.
- Kısa mesafeli kullanım. Marş, aküden yüksek akım çeker. Birkaç dakikalık sürüşlerde şarj sistemi harcananı geri dolduramaz.
- Şarj sistemi arızası. Statör ya da konjektör (regülatör) arızalıysa akü sürüş sırasında şarj olmaz ya da fazla şarj olup zarar görür.
- Gevşek ve oksitlenmiş kutup başları. Temas zayıfladığında hem marş zorlanır hem akü tam şarj olamaz.
- Soğuk hava. Düşük sıcaklıkta akünün verebildiği akım azalır; zayıflamış bir akü ilk soğuk sabahta kendini belli eder.
Akü mü, şarj sistemi mi? Multimetre ile kontrol
Basit bir multimetre ile birkaç dakikada fikir edinebilirsiniz. Ölçümü aküye doğrudan, kutup başlarından yapın.
- Motor kapalıyken. Sağlıklı ve dolu bir 12 voltluk akü yaklaşık 12,6 volt ve üzerini gösterir. 12,2 volt civarı akünün yarı yarıya boşaldığını, 12 voltun altı ise hemen şarj edilmesi gerektiğini gösterir.
- Marş anında. Marşa basarken gerilim kısa süreliğine düşer. 10 voltun altına iniyorsa akü zayıflamıştır.
- Motor çalışırken. Devir yaklaşık 4.000 ile 5.000 arasındayken gerilim çoğu motosiklette 13,5 ile 14,5 volt arasında olmalıdır. Bunun altında kalıyorsa akü şarj olmuyordur; statör ya da konjektörden şüphelenilir. 15 voltun üzerine çıkıyorsa konjektör gerilimi sınırlayamıyordur ve akü fazla şarjdan zarar görür.
Motor çalışırken gerilim normal ama akü yine de ertesi güne boşalıyorsa sorun büyük olasılıkla akünün kendisindedir ya da motosiklet kapalıyken akım çeken bir donanım vardır. Değerler motosiklete göre değişebilir; kesin aralık için servis kılavuzuna bakın.
Doğru aküyü seçmek
Akünün üzerindeki kod (örneğin YTX7A-BS, YTX9-BS) boyutu, kutup başlarının yerini ve kapasiteyi belirler. Aynı koda sahip akü almak en güvenli yoldur. Ölçüsü farklı akü yuvaya sığmaz, kutupları ters olan aküde ise kablolar yetişmez. Kapasite (Ah) ve marş akımı (CCA) değerleri orijinalinden düşük olmamalıdır.
Motosikletinize uygun modelleri aküler kategorisinde bulabilirsiniz. Şarj sistemi parçaları için konjektör ve statör kategorilerine bakabilirsiniz.
Akünün ömrünü uzatmak için
- Motosiklet yatacaksa akıllı şarj cihazı kullanın. Akü bakım modlu bir şarj aleti aküyü dolu tutar ve fazla şarj etmez. Araba aküsü için yapılmış yüksek akımlı şarj cihazları küçük motosiklet akülerine zarar verebilir.
- Aküyü tamamen boşaltmayın. Derin boşalma akünün kapasitesini kalıcı olarak düşürür. Boşalmış aküyü bekletmeden şarj edin.
- Kutup başlarını temiz ve sıkı tutun. Beyaz ya da yeşil tortuyu temizleyin, bağlantıları sıkın.
- Kışın aküyü sökün. Motosiklet aylarca kullanılmayacaksa aküyü çıkarıp serin ve kuru bir yerde, ara ara şarj ederek saklayın.
- Yeni aküyü ilk kullanımdan önce tam şarj edin. Bu, akünün ömrü üzerinde belirgin etki yapar.
Güvenlik
Aküyü sökerken önce eksi (-), sonra artı (+) kutbu ayırın; takarken sırayı tersine çevirin. Anahtarı iki kutba aynı anda değdirmeyin. Şarj sırasında ortam havalandırılmış olmalı, yakınında kıvılcım ve açık alev bulunmamalıdır.
Kısaca
Akü biterse önce ölçün: motor çalışırken 13,5 ile 14,5 volt görüyorsanız şarj sistemi çalışıyordur ve sorun büyük olasılıkla aküdedir. Bu aralığın dışındaysanız yeni akü almadan önce statör ve konjektörü kontrol ettirin. Hangi akünün motosikletinize uyduğunu öğrenmek için marka, model ve yıl bilgisiyle bize WhatsApp’tan yazabilirsiniz.
